Chế độ ăn ngày Tết cho người mắc các bệnh không lây nhiễm
Mỗi dịp Tết đến, xuân về, sau một năm lao động vất vả, ai ai cũng mong được trở về bên gia đình, sum họp bên mâm cơm ấm cúng, cùng nhau chia sẻ những câu chuyện của một năm đã qua và chúc nhau một năm mới sức khỏe, bình an.
Tuy nhiên, trong những ngày Tết, việc tham gia nhiều bữa tiệc liên miên, chế độ ăn uống dễ trở nên mất cân đối: tăng lượng chất đạm, chất béo, bột đường, bia rượu trong khi rau xanh, hoa quả lại bị hạn chế. Điều này có thể là nguyên nhân làm bùng phát các đợt cấp của các bệnh mạn tính không lây nhiễm như đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, gout… Vì vậy, để kỳ nghỉ Tết thực sự trọn vẹn và an toàn cho sức khỏe, mỗi người cần chú ý xây dựng chế độ ăn uống hợp lý.
Với người mắc đái tháo đường
Trong những ngày Tết, đường huyết thường khó kiểm soát hơn do ăn uống không đúng giờ, khẩu phần không ổn định và không phù hợp với liều thuốc điều trị hằng ngày. Người bệnh đái tháo đường cần duy trì chế độ ăn điều độ, đúng bữa; lượng thức ăn mỗi bữa không nên chênh lệch nhiều so với ngày thường, tránh ăn quá no hoặc bỏ bữa.
Các món ăn truyền thống như bánh chưng, xôi chứa nhiều chất bột đường vẫn có thể sử dụng nhưng cần điều chỉnh khẩu phần hợp lý. Ví dụ, khi ăn một miếng bánh chưng thì nên giảm lượng cơm trong bữa ăn; nếu đã ăn xôi thì không nên ăn thêm bánh chưng hoặc cơm để giữ ổn định lượng tinh bột. Ở một số địa phương, bánh chưng thường ăn kèm chè kho – món có hàm lượng đường cao – vì vậy chỉ nên ăn rất ít để tránh làm đường huyết tăng nhanh.
Thực đơn cho người mắc tiểu đường.
Trong mỗi bữa ăn, người bệnh nên tăng cường rau xanh để giúp cân đối dinh dưỡng và hạn chế tăng đường huyết sau ăn. Trái cây chín nên ăn với số lượng vừa phải, khoảng 2 lần/ngày, mỗi lần một quả cam hoặc vài múi bưởi. Khi đi chúc Tết, cần hạn chế các loại mứt, bánh kẹo, socola, quả khô vì đây là những thực phẩm chứa nhiều đường hấp thu nhanh. Rượu bia cũng nên hạn chế do có thể gây hạ đường huyết ở người đang sử dụng thuốc điều trị. Bên cạnh đó, người bệnh cần duy trì sinh hoạt điều độ, uống thuốc đầy đủ và đúng liều theo chỉ định.
Với người mắc tăng huyết áp
Nguyên tắc quan trọng nhất trong chế độ ăn của người tăng huyết áp là giảm muối. Muối không chỉ có trong muối ăn mà còn tồn tại trong nước mắm, bột gia vị, hạt nêm… Vì vậy, khi chế biến món ăn cần giảm độ mặn, hạn chế sử dụng các gia vị chứa nhiều muối và chấm nhẹ tay khi ăn.
Dưa muối, hành muối là những món ăn truyền thống ngày Tết, giúp chống ngán nhưng lại chứa nhiều muối, do đó người tăng huyết áp nên hạn chế. Các thực phẩm chế biến sẵn như giò, chả, xúc xích, thịt hun khói cũng có hàm lượng muối cao, vì vậy cần sử dụng với lượng vừa phải và tránh chấm thêm nước mắm. Người bệnh nên tăng cường rau xanh và trái cây trong mỗi bữa ăn. Rượu bia là yếu tố ảnh hưởng xấu đến tim mạch và huyết áp, do đó cần hạn chế tối đa để bảo vệ sức khỏe.
Với người rối loạn mỡ máu
Mâm cơm ngày Tết thường phong phú, cầu kỳ với nhiều món chiên, xào, rán, nướng sử dụng nhiều dầu mỡ. Việc ăn nhiều chất béo, đặc biệt là dầu mỡ chiên rán ở nhiệt độ cao hoặc sử dụng nhiều lần, có thể làm thay đổi cấu trúc chất béo và không có lợi cho sức khỏe. Một số món chế biến từ tim, gan, cật cũng làm tăng cholesterol máu.
Ngoài ra, các món giàu mỡ động vật như canh măng nấu chân giò, thịt đông, giò thủ… nếu ăn nhiều sẽ làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu. Người bệnh cần chú ý không ăn quá nhiều thực phẩm giàu chất béo, tránh ăn quá no gây thừa năng lượng. Nên ưu tiên các món luộc, hấp, các món rau, món nộm hoặc salad. Những món canh nấu từ rau củ như su hào, cà rốt, súp lơ với nước dùng ít béo, thêm tôm hoặc giò nạc cũng là lựa chọn tốt. Bên cạnh đó, các món cá trong ngày Tết mang lại nhiều lợi ích cho người rối loạn mỡ máu.
Ảnh: Minh họa
Với người mắc bệnh gout
Rượu bia kết hợp với việc ăn nhiều thịt, hải sản và các loại nước dùng hầm từ xương, thịt có thể làm khởi phát cơn gout cấp, gây đau, sưng các khớp, ảnh hưởng đến sinh hoạt trong những ngày Tết. Để phòng ngừa, người bệnh gout nên hạn chế rượu bia, ăn vừa phải chất đạm có nguồn gốc động vật và thủy hải sản.
Đặc biệt, các món nước dùng từ xương, thịt hầm chỉ nên sử dụng với lượng vừa phải vì purin trong thực phẩm dễ hòa tan vào nước, làm tăng lượng purin đưa vào cơ thể. Người bệnh gout nên tăng cường các thực phẩm giàu vitamin C như cam, quýt, bưởi và các loại trái cây khác, đồng thời uống đủ nước mỗi ngày.
Lời khuyên chung
Dù mắc bệnh mạn tính nào, mỗi người cũng nên duy trì vận động thể lực đều đặn, tối thiểu 30 phút mỗi ngày với các bài tập phù hợp với tình trạng sức khỏe hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ.
Chúc quý vị và gia đình đón một mùa Tết an vui, đầm ấm và trọn vẹn sức khỏe!
Minh Khương